Klimatyzator zimą: jak go zabezpieczyć i przygotować do mrozów

Co zrobić z klimatyzatorem po sezonie: osuszanie i filtry, pokrowiec czy daszek, zasilanie, lód i skropliny, chłodzenie i montaż zimą.

W skrócie

  • Klimatyzator split nie wymaga demontażu ani specjalnego zimowania. Jednostka zewnętrzna jest zaprojektowana do pracy na mrozie, śniegu i deszczu.
  • Po ostatnim chłodzeniu osusz jednostkę wewnętrzną (tryb wentylatora lub samoczyszczenia) i umyj filtry, żeby przez zimę nie rozwinęła się pleśń.
  • Agregatu nie owijaj folią ani szczelnym pokrowcem. Pod spodem zbiera się wilgoć, a urządzenie uruchomione z pokrowcem może się uszkodzić. Bezpieczny jest daszek nad jednostką.
  • Zasilanie najlepiej zostawić włączone. Jeśli wyłączasz klimatyzator bezpiecznikiem na całą zimę, włącz prąd kilka godzin przed pierwszym uruchomieniem.
  • Zwykły klimatyzator domowy nie służy do chłodzenia przy mrozie. Serwerownia czy pomieszczenie techniczne wymaga modelu lub zestawu do pracy zimowej.

Gdy kończy się lato, większość klimatyzatorów w Polsce przechodzi w stan spoczynku na pół roku. Wielu właścicieli zastanawia się wtedy, czy agregat na ścianie trzeba czymś przykryć, czy wyłączyć urządzenie z prądu i czy mróz mu nie zaszkodzi. Odpowiedź jest prostsza, niż sugerują sklepy z pokrowcami: klimatyzator zimą potrzebuje głównie kilku czynności po sezonie i rozsądku przy osłanianiu jednostki zewnętrznej.

Ten tekst jest dla osób, które zimą nie grzeją klimatyzatorem albo robią to sporadycznie. Jeśli chcesz ogrzewać nim dom, zajrzyj do artykułu ogrzewanie klimatyzatorem, a przy wyborze sprzętu do grzania do poradnika klimatyzacja z funkcją grzania. Właścicieli urządzeń przenośnych odsyłamy do tekstu o serwisie klimatyzatora przenośnego, gdzie opisujemy przechowywanie po sezonie.

Czy klimatyzator trzeba przygotować do zimy?

Klimatyzatora typu split nie trzeba demontować ani zabezpieczać tak jak kranu ogrodowego. W obiegu jest czynnik chłodniczy, który nie zamarza w polskich warunkach, a jednostka zewnętrzna ma obudowę odporną na deszcz, śnieg i mróz. Większość współczesnych modeli ma też funkcję grzania, więc producent i tak zakłada, że agregat będzie pracował przy temperaturach poniżej zera.

Zima jest jednak dobrym momentem na kilka prostych czynności. Chodzi o to, żeby przez miesiące postoju w jednostce wewnętrznej nie rozwinęły się grzyby i bakterie, żeby agregatu nie uszkodził lód spadający z dachu i żeby wiosną urządzenie ruszyło bez niespodzianek.

Po ostatnim chłodzeniu: osusz i wyczyść jednostkę wewnętrzną

Podczas chłodzenia na lamelach parownika w jednostce wewnętrznej skrapla się woda. Jeśli wyłączysz urządzenie zaraz po chłodzeniu i zostawisz je tak na pół roku, wilgotne wnętrze sprzyja pleśni. Efekt poczujesz wiosną jako stęchły zapach przy pierwszym uruchomieniu.

  • Osusz wymiennik. Po ostatnim dniu chłodzenia włącz na 20-30 minut tryb samego wentylatora albo funkcję samoczyszczenia, jeśli klimatyzator ją ma (producenci nazywają ją różnie, np. self clean, clean, i-clean). Część modeli robi to automatycznie po wyłączeniu.
  • Umyj filtry. Wyjmij siatkowe filtry, opłucz je letnią wodą, wysusz i załóż z powrotem. Nie zostawiaj urządzenia bez filtrów na zimę, bo kurz osiądzie bezpośrednio na wymienniku.
  • Przetrzyj obudowę i kratki. Zwykłą wilgotną ściereczką, bez wody lanej do środka.
  • Zleć dezynfekcję, jeśli coś jest nie tak. Gdy już latem czuć było nieprzyjemny zapach albo na kratce widać czarny nalot, przyda się odgrzybianie klimatyzacji. Jak zrobić to samodzielnie, a kiedy wezwać serwis, opisujemy w poradniku jak czyścić klimatyzator.
Reklama

Czy przykrywać jednostkę zewnętrzną na zimę?

To najczęstsze pytanie i jednocześnie najczęstszy błąd. W sklepach można kupić pokrowce na agregat, a wiele osób po prostu owija go folią. Producenci klimatyzatorów i pomp ciepła zwykle tego nie zalecają, a niektórzy zastrzegają, że szczelne przykrycie może wpłynąć na gwarancję.

Sposób osłonyCzy wartoDlaczego
Brak osłonytak, w większości przypadkówAgregat jest przystosowany do pracy na zewnątrz. Śnieg i deszcz nie szkodzą mu bardziej niż latem.
Daszek nad jednostkątakChroni przed spadającym z dachu lodem, soplami i zsuwającym się śniegiem, a nie ogranicza przepływu powietrza.
Osłona tylko od góry (oddychający materiał)dopuszczalna, gdy urządzenie nie pracujeZatrzymuje liście i śnieg z góry, boki zostają otwarte. Trzeba ją zdjąć przed każdym uruchomieniem.
Pełny pokrowiec lub folianiePod spodem kondensuje wilgoć, co sprzyja korozji lamel i połączeń. Pod osłoną chętnie zimują owady i gryzonie. Uruchomienie z pokrowcem grozi przegrzaniem i awarią.

Ostatni punkt jest ważny w domach z klimatyzatorem, który ma funkcję grzania. Ktoś z domowników może w mroźny wieczór włączyć grzanie pilotem, nie wiedząc, że agregat jest owinięty. Jednostka bez dostępu powietrza nie odda ani nie pobierze ciepła, a sprężarka będzie pracować w złych warunkach. Jeśli urządzenie ma choćby czasem grzać, nie przykrywaj go wcale.

Zasilanie: wyłączyć klimatyzator z prądu czy zostawić?

W większości przypadków lepiej zostawić zasilanie włączone. Klimatyzator w trybie czuwania pobiera niewiele energii, a wiele modeli ma sprężarkę z podgrzewaniem (tzw. grzałka karteru albo podgrzewanie uzwojeń). Działa ono przy niskich temperaturach i chroni olej w sprężarce przed rozcieńczeniem czynnikiem chłodniczym. Gdy wyłączysz prąd, ta ochrona też przestaje działać.

Wyłączenie bezpiecznikiem ma sens, gdy wyjeżdżasz na dłużej, w domu nikt nie korzysta z urządzenia, a chcesz mieć pewność, że nikt go przypadkiem nie uruchomi. Wtedy pamiętaj o jednej zasadzie: przed pierwszym uruchomieniem po długiej przerwie, zwłaszcza w chłodne dni, włącz zasilanie z kilkugodzinnym wyprzedzeniem. Dokładny czas podaje instrukcja konkretnego modelu, zwykle w części o uruchomieniu po dłuższym postoju.

Śnieg, lód i skropliny, gdy klimatyzator stoi

Klimatyzator, który zimą nie pracuje, nie wytwarza skroplin, więc problemów z zamarzającym odpływem jest mniej niż w urządzeniach używanych do grzania. Kilka rzeczy warto jednak sprawdzić przed mrozami:

  • Wylot odpływu skroplin. Jeśli rurka kończy się nad ziemią albo w rynnie, upewnij się, że nie stoi w niej woda, która zamarznie i zatka wylot. Przy rurce zakopanej w trawniku sprawdź, czy wiosną nie jest przygnieciona.
  • Wysokość agregatu. Jednostka stojąca na ziemi lub na niskich stopach może zostać zasypana śniegiem albo stać w lodzie po roztopach. Śnieg trzeba wtedy odgarniać ręcznie, bez ostrych narzędzi, które łatwo uszkodzą lamele.
  • Miejsce pod okapem. Agregat zamontowany pod krawędzią dachu bez rynny albo pod balkonem sąsiada może dostać ciężkim soplem. Tu najlepiej sprawdza się wspomniany daszek.

Jeśli klimatyzator ma zimą grzać, zasady są inne: ważna jest grzałka tacy, odpływ zabezpieczony przed zamarzaniem i swobodny przepływ powietrza. Szczegóły opisujemy w części „Agregat zimą: śnieg, lód i odpływ” wspomnianego wyżej artykułu o ogrzewaniu klimatyzatorem.

Reklama

Przegląd przed zimą: co sprawdzić samemu

Jesień to dobry moment na obejrzenie instalacji z bliska. Zajmie to kwadrans:

  • Mocowanie agregatu. Wsporniki nie powinny być skorodowane, a śruby poluzowane. Gumowe podkładki antywibracyjne nie mogą być popękane.
  • Otulina rur. Izolacja na rurach z czynnikiem chłodniczym, wystawiona na słońce, z czasem kruszeje. Popękana otulina to straty energii i ryzyko skraplania wilgoci na rurach.
  • Przepust w ścianie. Szczelina wokół rur powinna być uszczelniona, inaczej zimą przez nią wieje i wnika wilgoć.
  • Lamele agregatu. Usuń liście i nasiona zalegające przy wymienniku. Wygiętych lamel nie prostuj śrubokrętem.
  • Pilot. Wyjmij baterie, jeśli urządzenie nie będzie używane do wiosny. Wyciekający elektrolit potrafi zniszczyć pilota.

Pełny przegląd z pomiarami, kontrolą szczelności i dezynfekcją robi serwis. Zakres prac i obowiązki wynikające z przepisów o F-gazach opisujemy w artykule serwis i przegląd klimatyzacji. Jesień i zima to dla firm martwy sezon, więc łatwiej o termin niż w czerwcu.

Czy klimatyzator może chłodzić zimą?

Domowy klimatyzator jest zaprojektowany do chłodzenia latem i do grzania zimą. W trybie chłodzenia producenci podają dolną granicę temperatury zewnętrznej, w wielu modelach domowych to kilka do kilkunastu stopni poniżej zera, czasem więcej. Przy niższych temperaturach urządzenie może się wyłączać na zabezpieczeniach, a wymiennik w jednostce wewnętrznej może się oblodzić.

Problem dotyczy pomieszczeń, w których ciepło powstaje przez cały rok: serwerowni, szaf teletechnicznych, pomieszczeń z maszynami. Tam stosuje się klimatyzatory z rozszerzonym zakresem pracy albo tzw. zestaw zimowy, który reguluje obroty wentylatora agregatu, podgrzewa tacę i sprężarkę. Zanim kupisz urządzenie do takiego pomieszczenia, sprawdź w karcie katalogowej zakres temperatur pracy w chłodzeniu. Więcej o doborze klimatyzacji do pomieszczeń pracy piszemy w artykule klimatyzacja do biura.

Montaż klimatyzacji zimą: czy to dobry pomysł?

Tak, klimatyzację można zamontować zimą, a dla wielu osób to nawet lepszy moment niż wiosna. Instalatorzy mają wolne terminy, montaż nie jest robiony w pośpiechu, a urządzenie z funkcją grzania od razu może dogrzewać dom. Warunkiem jest rzetelne wykonanie, bo mróz utrudnia kilka etapów prac:

  • Próżniowanie trwa dłużej. W niskiej temperaturze wilgoć w instalacji odparowuje wolniej, więc pompowanie próżni powinno być dłuższe, a test zaniku próżni dokładny.
  • Kielichy i połączenia robi się trudniej zgrabiałymi rękami, a twarde rury i otulina gorzej się układają. Dobry instalator pracuje bez pośpiechu i robi próbę szczelności azotem.
  • Uruchomienie i pomiary wypadają w trybie grzania, a nie chłodzenia. To normalne, ale protokół powinien zawierać wyniki pomiarów.
  • Wiercenie i prace na elewacji przy mrozie i oblodzeniu wymagają większej ostrożności, szczególnie na wysokości.

Cały proces, od wizji lokalnej po protokół, opisujemy w artykule montaż klimatyzacji krok po kroku.

Reklama

Lista kontrolna: klimatyzator przed zimą

  1. Po ostatnim chłodzeniu włącz na 20-30 minut wentylator albo tryb samoczyszczenia.
  2. Umyj i wysusz filtry, załóż je z powrotem.
  3. Nie owijaj agregatu folią ani pełnym pokrowcem. Jeśli coś spada z dachu, zamontuj daszek.
  4. Zostaw zasilanie włączone albo, po wyłączeniu bezpiecznikiem, włącz je kilka godzin przed pierwszym uruchomieniem.
  5. Sprawdź wylot odpływu skroplin, mocowanie agregatu i otulinę rur.
  6. Usuń liście z okolic agregatu, a po śnieżycach odgarniaj śnieg wokół niego.
  7. Jeśli serwis był dawno, umów przegląd poza sezonem.

Więcej o wyborze i użytkowaniu urządzeń znajdziesz w kompendium klimatyzacja do domu i w dziale Klimatyzacja.

Najczęściej zadawane pytania

Czy klimatyzator trzeba przykryć na zimę?

Nie. Jednostka zewnętrzna jest przystosowana do pracy na zewnątrz przez cały rok. Pełny pokrowiec lub folia zatrzymują wilgoć i sprzyjają korozji, a uruchomienie przykrytego agregatu może go uszkodzić. Jeśli na agregat spada lód lub śnieg z dachu, lepszy jest daszek.

Czy klimatyzator na zimę wyłączyć z prądu?

Zwykle nie warto. W trybie czuwania urządzenie pobiera mało energii, a w wielu modelach zasilanie podtrzymuje podgrzewanie sprężarki. Jeśli wyłączasz klimatyzator bezpiecznikiem, przed pierwszym uruchomieniem włącz prąd z kilkugodzinnym wyprzedzeniem, zgodnie z instrukcją.

Czy mróz może uszkodzić klimatyzator?

Sam mróz nie uszkadza sprawnej jednostki zewnętrznej, bo czynnik chłodniczy nie zamarza w naszym klimacie. Szkody robią raczej spadające sople, lód w zatkanym odpływie skroplin, zasypanie śniegiem agregatu stojącego na ziemi albo uruchomienie urządzenia owiniętego folią.

Czy można chłodzić klimatyzatorem zimą?

Domowy klimatyzator chłodzi tylko do określonej temperatury zewnętrznej, zwykle kilku do kilkunastu stopni poniżej zera. Do serwerowni i pomieszczeń technicznych stosuje się modele z rozszerzonym zakresem pracy albo zestaw zimowy.

Czy można zamontować klimatyzację zimą?

Tak. Zimą łatwiej o termin, a urządzenie z funkcją grzania od razu może dogrzewać dom. Przy mrozie instalator powinien dłużej próżniować instalację, zrobić próbę szczelności azotem i zapisać wyniki pomiarów w protokole.

Źródła

  1. Should I cover my AC unit in the winter?, HVAC.com
  2. Outdoor unit care, Lennox
  3. How to cover an air conditioner for winter to prevent damage, Arist Air
Reklama