W skrócie
- Net-billing dotyczy instalacji przyłączonych od 1 kwietnia 2022 roku: energię oddaną sprzedajesz po cenie rynkowej, a kupioną płacisz po cenie detalicznej.
- Wartość energii oddanej, powiększona od 1 lutego 2025 roku o współczynnik 1,23, trafia na depozyt prosumencki ważny 12 miesięcy.
- Depozyt pokrywa tylko energię czynną, a opłaty dystrybucyjne płacisz od każdej kWh pobranej z sieci.
- Od 1 października 2025 roku RCE jest wyznaczana dla każdego kwadransa, a w słoneczne południa bywa bliska zeru lub ujemna.
- Niewykorzystany depozyt wraca tylko do limitu 20% (RCEm) lub 30% (RCE) wartości energii oddanej w danym miesiącu.
Czym jest net-billing
Net-billing to system rozliczania energii, który obowiązuje prosumentów przyłączonych do sieci od 1 kwietnia 2022 roku. Energia oddana do sieci nie jest już „przechowywana” w ilości kilowatogodzin, tylko sprzedawana po cenie rynkowej. Jej wartość w złotówkach trafia na konto prosumenta i służy do opłacania energii kupowanej z sieci.
W praktyce oznacza to dwa odrębne strumienie pieniędzy: sprzedaż nadwyżek po cenie hurtowej i zakup energii po cenie detalicznej, z pełnymi opłatami dystrybucyjnymi. Z tej różnicy wynika cała logika opłacalności fotowoltaiki dziś, w tym sens dokładania baterii, który omawiamy w kompendium magazyn energii.
Poniżej wyjaśniamy krok po kroku, jak powstaje depozyt prosumencki, czym różnią się ceny RCEm i RCE, jak działa współczynnik 1,23 i ile pieniędzy da się odzyskać z niewykorzystanego depozytu. Stan prawny na październik 2026 roku.
Net-billing a net-metering - najważniejsze różnice
| Cecha | Net-metering (system opustów) | Net-billing |
|---|---|---|
| Kogo dotyczy | Instalacje przyłączone do 31 marca 2022 r. (z możliwością dobrowolnego przejścia na net-billing) | Instalacje przyłączone od 1 kwietnia 2022 r. |
| Co się rozlicza | Ilość energii (kWh) | Wartość energii (zł) |
| Ile energii wraca | 80% oddanej energii (do 10 kW) lub 70% (powyżej 10 kW) | Tyle, ile da się kupić za środki z depozytu |
| Opłaty dystrybucyjne za energię odebraną | Nie płaci się ich za energię rozliczoną w opuście | Płaci się zawsze, za każdą kWh pobraną z sieci |
| Okres rozliczenia nadwyżek | 12 miesięcy | 12 miesięcy na wykorzystanie depozytu, potem częściowy zwrot |
Jak powstaje depozyt prosumencki
Mechanizm działa w cyklu miesięcznym. Licznik zdalnego odczytu mierzy osobno energię pobraną z sieci i energię do niej oddaną, a sprzedawca energii prowadzi dla prosumenta tzw. konto prosumenckie.
- W danym miesiącu oddajesz do sieci nadwyżki z paneli.
- Sprzedawca wycenia je po cenie rynkowej: miesięcznej RCEm albo godzinowej RCE, zależnie od Twojego modelu rozliczeń.
- Wynik mnoży przez współczynnik 1,23 i w kolejnym miesiącu zapisuje jako depozyt prosumencki.
- Depozytem opłacana jest energia czynna kupiona z sieci. Opłat dystrybucyjnych, opłaty mocowej i abonamentowej depozyt nie pokrywa.
- Środki z danego miesiąca można wykorzystać przez 12 miesięcy od ich przypisania. Co zostanie, staje się nadpłatą, z której część jest zwracana.
Kolejność ma znaczenie: depozyt pokrywa wyłącznie „energię” na rachunku. Nawet prosument z dużym depozytem płaci co miesiąc za dystrybucję, i to od każdej kilowatogodziny pobranej z sieci.
RCEm i RCE - według jakiej ceny sprzedajesz energię
RCEm to rynkowa miesięczna cena energii, czyli średnia z cen godzinowych w danym miesiącu. RCE to rynkowa cena energii wyznaczana dla krótkich okresów doby. Ceny publikuje operator systemu przesyłowego na stronie PSE.
| Grupa prosumentów | Cena rozliczenia | Limit zwrotu nadpłaty |
|---|---|---|
| Przyłączeni od 1 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. | RCEm, z możliwością przejścia na RCE na podstawie oświadczenia złożonego sprzedawcy | 20% wartości energii oddanej w danym miesiącu (30% po przejściu na RCE) |
| Przyłączeni od 1 lipca 2024 r. | RCE (obowiązkowo) | 30% wartości energii oddanej w danym miesiącu |
| Przechodzący dobrowolnie z net-meteringu | Zależnie od wybranego modelu | Zależnie od modelu rozliczeń |
Kwadransowa RCE od października 2025
Do 30 września 2025 roku cena RCE zmieniała się co godzinę. Od 1 października 2025 roku, wraz z przejściem rynku dnia następnego na produkty 15-minutowe, PSE publikuje RCE dla każdego kwadransa doby. Rozliczenie prosumenta zależy od danych pomiarowych z licznika: przy pomiarze godzinowym wartość dla danej godziny wyznacza się na podstawie cen kwadransowych z tej godziny.
Wahania są duże. Jesienią 2025 roku zdarzały się dni, w których w południe kwadrans kosztował ok. 0,3-0,4 zł/kWh, a wieczorem ponad 1,5 zł/kWh. Wiosną i latem w słoneczne południa cena potrafi spaść do zera albo poniżej zera. Energia oddana w takich okresach praktycznie nie zasila depozytu.
Jakiego rzędu są ceny
RCEm w 2026 roku wynosiła w miesiącach wiosennych zaledwie kilkanaście groszy za kWh, a w czerwcu ok. 0,27 zł/kWh. Dla porównania: sama energia czynna w taryfie dla gospodarstw domowych kosztuje w 2026 roku ok. 0,5 zł/kWh netto, a razem ze zmienną częścią dystrybucji i VAT orientacyjnie 1,0-1,1 zł/kWh brutto.
Współczynnik 1,23 - co zmienia
Od 1 lutego 2025 roku wartość energii oddanej do sieci, wyliczona po RCEm lub RCE, jest mnożona przez współczynnik korekcyjny 1,23. W uzasadnieniu zmian wskazywano, że ma on zrekompensować to, że prosument kupuje energię z VAT, a sprzedaje ją po cenie hurtowej.
Przykład: oddajesz w lipcu 600 kWh, a średnia cena dla Twoich godzin oddawania wynosi 0,25 zł/kWh. Wartość energii to 150 zł, po zastosowaniu współczynnika depozyt rośnie o 184,50 zł. Te środki pojawią się na koncie prosumenckim w sierpniu i będą ważne przez kolejne 12 miesięcy.
Zwrot nadpłaty z depozytu
Jeśli depozyt z danego miesiąca nie zostanie wykorzystany w ciągu 12 miesięcy, powstaje nadpłata. Sprzedawca zwraca ją w pieniądzu, ale z limitem:
- 20% wartości energii wprowadzonej do sieci w danym miesiącu kalendarzowym przy rozliczeniu po RCEm,
- 30% przy rozliczeniu po RCE.
Zwrot następuje najpóźniej do końca 13. miesiąca od miesiąca, w którym powstał depozyt. Oficjalne odpowiedzi na najczęstsze pytania prosumentów publikuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Wniosek praktyczny: duża nadwyżka depozytu to sygnał, że instalacja jest za duża w stosunku do zużycia albo że energia jest oddawana w złych godzinach. Odzyskasz co najwyżej niewielką część jej wartości.
Przykład rozliczenia rocznego
Założenia (poglądowe): instalacja 6 kWp produkuje 6000 kWh rocznie, dom zużywa 5000 kWh, autokonsumpcja wynosi 30%.
| Pozycja | Wartość | Jak liczymy |
|---|---|---|
| Energia zużyta na bieżąco | 1800 kWh | 30% z 6000 kWh |
| Energia oddana do sieci | 4200 kWh | 6000 - 1800 |
| Energia pobrana z sieci | 3200 kWh | 5000 - 1800 |
| Depozyt | ok. 1290 zł | 4200 kWh x 0,25 zł x 1,23 |
| Koszt energii czynnej pobranej | ok. 1950 zł | 3200 kWh x ok. 0,61 zł brutto |
| Do dopłaty za energię | ok. 660 zł | 1950 - 1290 |
| Dystrybucja (część zmienna) | płatna w całości | od 3200 kWh, depozyt jej nie pokrywa |
W tym przykładzie depozyt wykorzystuje się w całości i nic nie przepada. Gdyby ta sama instalacja stała w domu zużywającym 2500 kWh rocznie, depozyt przewyższałby koszt kupowanej energii i część pieniędzy wróciłaby tylko w ograniczonym zakresie. Dlatego dobór mocy do zużycia jest w net-billingu ważniejszy niż kiedykolwiek: opisujemy go w artykule jaka moc fotowoltaiki do domu, a pełny rachunek zwrotu w tekście ile kosztuje fotowoltaika.
Jak zwiększyć zysk w net-billingu
Skoro kilowatogodzina zużyta na miejscu jest warta kilka razy więcej niż oddana, każda zmiana podnosząca autokonsumpcję poprawia wynik.
- Przesuwanie zużycia na godziny produkcji. Pralka, zmywarka, suszarka, bojler i ładowanie auta w ciągu dnia.
- Grzanie wody nadwyżkami. Grzałka sterowana nadwyżką albo pompa ciepła do ciepłej wody pracująca w południe. Najwięcej daje połączenie z ogrzewaniem, które opisujemy w tekście fotowoltaika z pompą ciepła.
- Oddawanie energii w drogich godzinach. Przy rozliczeniu RCE bateria może oddać energię wieczorem, gdy cena jest najwyższa, zamiast w południe.
- Rozważenie przejścia z RCEm na RCE. Opłaca się, gdy możesz sterować oddawaniem energii (bateria, automatyka). Bez tego RCE często wypada słabiej, bo produkcja PV przypada na najtańsze godziny.
- Kontrola rozliczeń. Sprawdzaj, czy sprzedawca stosuje właściwą cenę i współczynnik 1,23. Zdarzały się rozliczenia po RCEm zamiast RCE, które potem korygowano.
Na baterie i urządzenia zwiększające autokonsumpcję można w 2026 roku uzyskać dotację. Aktualne warunki zbieramy w artykule dofinansowanie magazynu energii.
Jak czytać fakturę prosumenta w net-billingu
Faktura prosumenta jest dłuższa niż zwykły rachunek za prąd i łatwo się w niej zgubić. Szukaj kilku pozycji, które pozwolą sprawdzić, czy rozliczenie jest poprawne.
- Energia pobrana i oddana w okresie rozliczeniowym. Porównaj je z danymi z aplikacji falownika i z portalu operatora sieci. Różnice rzędu kilku procent są normalne, duże rozbieżności warto wyjaśnić.
- Wartość energii wprowadzonej. Powinna być wyliczona po właściwej cenie (RCEm albo RCE) i powiększona o współczynnik 1,23.
- Stan depozytu. Sprzedawca pokazuje zwykle środki przypisane w danym miesiącu, wykorzystane i pozostałe, czasem z datą ich ważności.
- Opłaty dystrybucyjne. Naliczone od całej energii pobranej z sieci, a nie od różnicy między poborem a oddaniem.
- Nadpłata do zwrotu. Pojawia się dopiero po upływie 12 miesięcy od przypisania depozytu.
Jeśli faktura jest szacunkowa, rozliczenie depozytu też jest szacunkowe i zostanie skorygowane po odczycie. W razie wątpliwości złóż reklamację u sprzedawcy, a gdy to nie pomoże, możesz zwrócić się do Rzecznika Praw Odbiorców Paliw i Energii przy URE.
Net-billing a cena dynamiczna
Najwięksi sprzedawcy energii muszą oferować odbiorcom umowy z ceną dynamiczną, w których cena zakupu zmienia się zgodnie z rynkiem. Dla prosumenta oznacza to, że tanie południe obniża nie tylko wartość oddawanej energii, ale też koszt energii kupowanej w tych godzinach. Taka umowa ma sens głównie wtedy, gdy możesz przesuwać duże odbiory, na przykład ładowanie auta, pracę pompy ciepła czy ładowanie baterii, na najtańsze okresy doby.
Typowe błędy i nieporozumienia
- „Oddaję do sieci, więc mam za darmo.” Nie. Depozyt nie pokrywa dystrybucji, a jego wartość zależy od cen hurtowych.
- Porównywanie z sąsiadem w net-meteringu. Ta sama instalacja daje w obu systemach zupełnie inne rachunki.
- Przejście z net-meteringu bez analizy. Dla domu, który oddaje dużo energii latem i odbiera zimą, system opustów jest zwykle korzystniejszy.
- Brak odczytu danych z licznika. Bez danych godzinowych nie da się ocenić, czy przejście na RCE lub zakup baterii ma sens.
- Przewymiarowana instalacja. Nadwyżka depozytu przepada w części, której nie obejmuje limit zwrotu.
Więcej o instalacjach w domu jednorodzinnym przeczytasz w dziale fotowoltaika.
Najczęściej zadawane pytania
Czy w net-billingu płaci się za dystrybucję?
Tak. Opłaty dystrybucyjne naliczane są od każdej kilowatogodziny pobranej z sieci, niezależnie od stanu depozytu. Depozyt pokrywa wyłącznie koszt energii czynnej. To główna różnica w porównaniu z systemem opustów, w którym energia odebrana w ramach opustu była zwolniona z opłat dystrybucyjnych.
Czy opłaca się przejść z net-meteringu na net-billing?
Zwykle nie, jeśli instalacja oddaje dużo energii latem, a dom pobiera ją zimą. System opustów działa wtedy jak tani magazyn. Przejście może mieć sens przy dużych nadwyżkach, których nie da się odebrać w ciągu roku, albo przy planach zakupu baterii i aktywnego sterowania energią. Decyzję warto oprzeć na danych z licznika za ostatni rok.
Gdzie sprawdzić aktualną cenę RCE?
Ceny RCE i RCEm publikuje operator systemu przesyłowego na swojej stronie internetowej. RCE dla kolejnej doby jest znana z wyprzedzeniem, co pozwala planować pracę baterii czy urządzeń. Wiele aplikacji falowników i systemów zarządzania energią pobiera te dane automatycznie.
Co się dzieje z depozytem po 12 miesiącach?
Środki, które nie zostały wykorzystane w ciągu 12 miesięcy, stają się nadpłatą. Sprzedawca zwraca ją przelewem, ale tylko do limitu 20 albo 30 procent wartości energii oddanej w miesiącu, z którego pochodzi depozyt. Reszta przepada, dlatego duże nadwyżki depozytu oznaczają realną stratę.
Czy net-billing dotyczy firm?
Tak, prosumentem może być także przedsiębiorca, dla którego wytwarzanie energii nie jest przedmiotem przeważającej działalności. Zasady depozytu i cen rynkowych są podobne, ale firma rozlicza się z VAT inaczej niż osoba prywatna. W firmie autokonsumpcja w ciągu dnia jest zwykle wyższa, więc net-billing jest dla niej mniej dotkliwy.
Dlaczego w niektóre dni energia oddana nic nie jest warta?
W słoneczne dni wiosną i latem w południe pracują jednocześnie tysiące instalacji PV i farm, więc podaż energii przewyższa popyt. Cena rynkowa spada wtedy do zera, a czasem poniżej. Prosument rozliczany po RCE oddaje w takich godzinach energię praktycznie bez wynagrodzenia, dlatego warto ją wtedy zużywać na miejscu.